Klasyfikacja Köppena-Geigera, litera po literze

Wladimir Köppen, botanik i klimatolog, przedstawia swoją klasyfikację od 1884 roku, opierając ją na prostym pomyśle: wielkie formacje roślinne globu już rysują granice klimatyczne. Zamiast dzielić arbitralnie, kalibruje progi na tym, co znosi roślinność. Rudolf Geiger poprawia ją w połowie XX wieku — stąd złożona nazwa.

Jest zdecydowanie najczęściej używaną klasyfikacją klimatu i ma ogromną zaletę: wymaga tylko dwóch szeregów miesięcznych — temperatury i opadu — które posiadamy dla niemal każdego miejsca na Ziemi.

A — tropikalny. Wszystkie miesiące powyżej 18 °C średniej. Brak zimy termicznej.

B — suchy. Zdefiniowany nie przez temperaturę, lecz przez niedobór: opad roczny pozostaje poniżej progu liczonego ze średniej temperatury i pory deszczowej. To jedyna litera, w której brak wody przeważa nad wszystkim innym.

C — umiarkowany. Najzimniejszy miesiąc mieści się między −3 °C a 18 °C: zima istnieje, ale jest łagodna.

D — kontynentalny. Najzimniejszy miesiąc poniżej −3 °C, a najcieplejszy powyżej 10 °C. Wyraźna zima, prawdziwe lato.

E — polarny. Żaden miesiąc nie osiąga 10 °C średniej.

Szczegół, który liczy się przy porównywaniu dwóch źródeł: granica między C a D wynosi −3 °C w oryginale Köppena, podczas gdy kilka nowoczesnych rewizji umieszcza ją na 0 °C. To samo miasto może więc być tu sklasyfikowane jako C, a gdzie indziej jako D, i nikt się nie myli — różni się konwencja, nie klimat.

f — opady rozłożone na cały rok, brak pory suchej.

s — suche lato. Sygnatura śródziemnomorska: deszcze padają zimą.

w — sucha zima. Reżim monsunowy lub sawannowy, deszcze padają latem.

m — monsun, zarezerwowany dla strefy tropikalnej: bardzo wilgotno w całości, z krótką porą mniej deszczową.

W strefie suchej B ta pozycja działa inaczej: W oznacza pustynię, a S step, czyli stopień suchości, a nie kalendarz.

a — gorące lato, najcieplejszy miesiąc przekracza 22 °C.

b — ciepłe lato, poniżej 22 °C, ale z co najmniej czterema miesiącami powyżej 10 °C.

c — krótkie chłodne lato, mniej niż cztery miesiące powyżej 10 °C.

d — bardzo surowa zima: najzimniejszy miesiąc spada poniżej −38 °C. Zarezerwowane dla skrajnych klimatów kontynentalnych.

Dla klimatów suchych h oznacza gorący, a k zimny, zależnie od średniej rocznej temperatury.

Cfb — umiarkowany, bez pory suchej, z ciepłym latem. To klimat oceaniczny dużej części Europy Zachodniej: pada przez cały rok, zima jest łagodna, lato nie przytłacza.

Csa — umiarkowany, z suchym latem, z gorącym latem. Klasyczny klimat śródziemnomorski: deszcze zimą, lato gorące i suche.

Dfb — kontynentalny, bez pory suchej, z ciepłym latem. Zimne zimy i umiarkowane lata, typowe dla Europy Środkowej i Wschodniej.

Köppen to klasyfikacja progowa, a więc nieciągła: dwa klimatycznie bardzo bliskie miejsca mogą wypaść po dwóch stronach granicy i otrzymać różne kody. Kod mówi, po której stronie progu się jest, a nie o ile.

Jest też z założenia liczona dla okresu odniesienia. W zmieniającym się klimacie miejsce może zmienić klasę — a kod ma wtedy sens jedynie wraz z podaniem okresu, na którym go ustalono.

Wreszcie pomija wszystko, co nie jest temperaturą ani opadem: wiatr, usłonecznienie, mgłę, wilgotność. Dwa klimaty o tym samym kodzie mogą być bardzo różne w odczuciu.