Jak czytać trend ocieplenia

Bierze się średnią roczną każdego roku okresu i otrzymuje chmurę punktów. Następnie szuka się prostej przechodzącej możliwie najbliżej całości — w sensie najmniejszych kwadratów, czyli minimalizując sumę kwadratów odchyleń. Nachylenie tej prostej to trend.

Wyraża się je najczęściej w stopniach na dekadę, co czyni je porównywalnym między miejscami. Pomnożone przez długość okresu daje deltę całkowitą: ocieplenie skumulowane w całym oknie.

Ważna uwaga o wyborze okresu: im krótsze okno, tym bardziej niestabilne nachylenie. Na pięciu latach dwa wyjątkowe lata wystarczą, by uzyskać spektakularne nachylenie, które niczego nie opisuje. Dlatego trendy tej strony liczone są na oknie długim.

Współczynnik determinacji, zapisywany r², biegnie od 0 do 1. Mierzy udział zmienności między latami, który wyjaśnia prosta.

r² równe 0,6 znaczy, że trend tłumaczy 60 % tego, co porusza się z roku na rok; reszta to zmienność — łagodna zima, deszczowe lato, oscylacja oceaniczna. W rocznych szeregach klimatycznych skromne wartości r² są normalne i nie dyskwalifikują trendu: szum meteorologiczny jest ogromny, a rzeczywiste nachylenie może doskonale współistnieć z dużym rozrzutem.

r² nie mówi więc, czy trend jest prawdziwy. Mówi, jak jest regularny.

To pytanie, na które r² nie odpowiada, i jedyne rozstrzygające, czy wolno cokolwiek twierdzić.

Wartość p odpowiada na: „gdyby w rzeczywistości nie było żadnego trendu, jakie byłoby prawdopodobieństwo zobaczenia czysto przypadkiem nachylenia co najmniej tak wyraźnego jak to?". Wartość p równa 0,03 oznacza trzy szanse na sto. Wartość p równa 0,4 oznacza czterdzieści — czyli wynik nie miałby w sobie nic zaskakującego przy zupełnym braku ocieplenia u podstaw.

Umowny próg to 0,05. Poniżej mówi się o trendzie istotnym statystycznie. Powyżej dane nie pozwalają wnioskować — co nie znaczy, że trendu nie ma, a jedynie, że ten szereg nie wystarcza, by go ustalić.

Gdy wartość p przekracza 0,05, Climate Memory nie wyświetla nachylenia: strona mówi, że nie rysuje się żaden wyraźny trend.

To nie jest brakująca dana i to jest najważniejszy punkt tego artykułu. To wynik. Znaczy, że w tym miejscu i w tym okresie zmienność dominuje nad sygnałem.

Odmowa jest zamierzona, bo konsekwencje są niesymetryczne. Pokazanie „+2,1 °C" przy wartości p równej 0,4 wytwarza twierdzenie fałszywe i doskonale nadające się do cytowania: zostanie powtórzone, skopiowane, ewentualnie wchłonięte przez model językowy, a dalej nic już nie poniesie zastrzeżenia. Strona mówiąca „nie możemy wnioskować" nie może zostać źle zacytowana.

Jeśli czytasz to dlatego, że strona miasta pokazywała tę wzmiankę: nie ma ona dziury w danych. Ma odpowiedź, a ta odpowiedź brzmi: nie wiadomo.

Trend lokalny nie jest trendem planetarnym i niemal zawsze jest bardziej zaszumiony. Ocieplenie globalne to średnia po całej powierzchni globu, gdzie większość zmienności regionalnej się znosi; nad pojedynczą komórką siatki nie znosi się nic.

Lądy ocieplają się szybciej niż oceany, a wysokie szerokości szybciej niż tropiki. Miasto na północy może zatem wykazywać nachylenie wyraźnie powyżej średniej światowej, i nie jest to anomalia pomiaru.